centrum voor architectuur & ruimtelijke kwaliteit

Terugblik: Dag van de Ruimtelijke Kwaliteit bespreekt DNA van Fryslân

Bevochten schoonheid van Friesland
Dag van de Ruimtelijke Kwaliteit 2015

De Provinciale Friesche Adviescommissie ter wering van inbreuk op de schoonheid van stad en land’  werd op 23 september 1925 ingesteld. De voorganger van hûs en hiem, die daarmee als welstandscommissie al 90 jaar de bouwkundige schoonheid van Fryslân bevordert. Een jubileum. Aan hen de eer om samen met ARK Fryslân en de Provincie Fryslân het programma voor de Dag van de Ruimtelijke Kwaliteit te organiseren. Onder het motto: bevochten schoonheid, stelden zij hiervoor een gevarieerd programma samen. Dat op  woensdag 23 september ruim 160 belangstellenden naar de Kanselarij in Leeuwarden trok.

Onder leiding van dagvoorzitter Gerrit Hofstra volgde het publiek lezingen van Meindert Schroor, directeur Waddenacademie,  Hedwig Heinsman,  partner bij DUS Architects,  en Erik Luiten, Rijksadviseur Landschap en Water. En ervoer men op excursie “de al dan niet zwaar bevochten of schoonheid van recente datum.”, zoals Marga Waanders, burgemeester Dongeradeel en bestuursvoorzitter ARK Fryslân formuleerde in haar openingstoespraak. Het programma sloot af met een optreden van Iris Kroes. Die speciaal voor deze dag een lied schreef.

20150923 dag vd ruimtelijke kwaliteit 027 (800x533)

Marga Waanders

Essay Bevochten Schoonheid
Meindert Schroor nam het publiek mee in zijn essay  ‘Bevochten Schoonheid’, waarmee hij een blik werpt op een eeuw welstandsadvisering in Friesland.  De discussie over nut en noodzaak van welstandsadvisering is van alle tijden, concludeert Schroor.  Nog steeds ontbreekt het hûs en hiem niet aan belangstelling.  Tijdens het schrijven van zijn essay ontdekte hij dat zij gemiddeld twee keer in de week aandacht krijgen van de dagbladen. “Ergens ook wel mooi. Ondanks de twijfel bij politici en bestuurders aan de noodzaak om een welstandorganisatie in stand te houden,  zijn er ook steeds weer bestuurders, die tegen de tijdsgeest ingaan en de rug rechthouden en oog hebben voor de achterliggende motieven van welstandstoetsing”,  aldus Schroor.  “Mogelijk dat de ‘heilzame bemoeizucht’ en de ‘waakzaamheid’ van hûs en hiem heeft bijgedragen tot het uitroepen van Friesland als mooiste provincie van Nederland.”

20150923 dag vd ruimtelijke kwaliteit 045 (800x533)

Meindert Schroor

DUS Architects
Hedwig Heinsman, partner bij DUS Architects, noemt Friesland chique om de manier waarop het met ruimtelijke kwaliteit omgaat. Zij gaf het publiek een kijkje in de keuken van dit innovatieve architectenbureau uit Amsterdam.  Een bureau werkt vanuit participatie. Hedwig: “Van binnenuit, met een kantoor op locatie.” Zoals bij het herbestemmingsproject De Wierden in Almere. “Dit lijkt tijdrovend, maar door er te zijn leer je het gebied kennen en komen de mensen uit de wijk naar je toe, en dus ook de informatie. ” Als architectenbureau zijn ze ver in het ontwikkelen en het toepassen van 3D printen in de bouw. Hun bekendste project: het realiseren van een 3D Canal House in Amsterdam.  Wat ook is opgemerkt door Barack Obama, die tijdens zijn bezoek aan het Rijksmuseum in 2014, een bezoek bracht aan dit architectenbureau.  “3D printing geeft mogelijkheden om weer taylor made stukken te maken”, aldus Hedwig.  Of zoals iemand uit het publiek samenvatte: “Met een eigentijdse manier terughaken naar het verleden.”  Uiteindelijk ontmoeten vakmanschap en nieuwe technieken elkaar.

20150923 dag vd ruimtelijke kwaliteit 060 (533x800)

Hedwig Heinsman

Omgevingskwaliteit
Erik Luiten refereerde in zijn presentatie aan de paniek van architect Adriaan Geuze in het programma  Zomergasten, augustus 2015. Die daarin zijn bezorgdheid over het Nederlandse landschap uitsprak.  Luiten toont aan de hand van oude en recentere landschapskaarten de ontwikkeling en hoe hiermee is omgegaan. Waarbij hij het begrip Ruimtelijke Kwaliteit definieert in de formule K=R/M: kwaliteit staat in deze formule voor het resultaat gedeeld door de benodigde middelen of inspanning.  In de nieuwe omgevingswet die in  2018 gaat fungeren, gaat het niet meer over het begrip ruimtelijke kwaliteit. Maar over omgevingskwaliteit, waarin ruimtelijke kwaliteit en milieukwaliteit bij elkaar worden gebracht.  Volgens Luiten blijft de behoefte aan onverwachte oordeelsvorming.  Zoals onlangs bij de Waalverbreding bij Nijmegen, wat het nieuwe hart van de stad vormt. Een mooi voorbeeld waarin ruimtelijke interventie leidt tot goede kwaliteit.

20150923 dag vd ruimtelijke kwaliteit 244 (800x533)

Erik Luiten en Marc Visser

Excursies
Naast deze lezingen kon het publiek te voet, per boot of per bus op excursie langs diverse locaties, waaronder De Blokhuispoort,  Watercampus Wetsus, de Haak van Leeuwarden, Parkt Groot Vijversburg, Waterfront Leeuwarden, de Fryske Akademy en het Sint Anthony Gasthuis.

Paneldiscussie
Het programma sloot af met een paneldiscussie over de toekomst van ruimtelijke kwaliteitsborging in Fryslân. Met in het panel: Sandra van Assen, stedenbouwkundige bij de provincie Fryslân, Eric Luiten, Rijksadviseur Landschap en Water, Hedwig Heinsman – partner bij DUS Architects, Meindert Schroor – sociaal geograaf en directeur Waddenacademie en Albert van der Ploeg, wethouder gemeente Dongeradeel en bestuurslid hûs en hiem.  Zij concludeerden dat we vertrouwen moeten hebben in  de jongere generatie die komen met innovatie en fantastische ideeën. Tijdens de paneldiscussie kon het publiek genieten van de fotoimpressie 11×11 dwarsgezichten van Friesland, van fotograaf Boudewijn Boer.

20150923 dag vd ruimtelijke kwaliteit 241 (2) (800x533)

Meindert Schroor en Hedwig Heinsman

De Hús en Hiem Prijs voor Pieter Klimstra
Ter gelegenheid van het jubileum van hûs en hiem  overhandigde bestuursvoorzitter Fred Veenstra de hûs en hiem- prijs 2015 uit aan Pieter Klimstra. Deze nieuwe prijs is ingesteld ter gelegenheid van het 90-jarig jubileum van de Friese adviesorganisatie. Pieter Klimstra, inmiddels 40 jaar in dienst bij hûs en hiem kreeg deze voor zijn werk als adviseur Ruimtelijke Kwaliteit.  Zo maakte hij alternatieve tekeningen voor ligboxstallen in de vorige eeuw. De Hûs en Hiem prijs is bestemd voor een persoon, die zich op bijzondere wijze heeft ingezet voor het behoud en de verbetering van de ruimtelijke schoonheid in Fryslân. Het gaat daarbij niet om een éénmalig project, maar om het ‘oeuvre’ van een persoon gedurende een langere periode. De winnaar van de hûs en hiem-prijs ontvangt een speciaal ontworpen houten beeldje en een zilveren speld.

20150923 dag vd ruimtelijke kwaliteit 291 (800x533)

Uitreiking hûs en hiem-prijs aan Pieter Klimstra

20150923 dag vd ruimtelijke kwaliteit 273 (800x533)

Iris Kroes

Foto’s: Margreet Helder